Jod: Dlaczego jest tak ważny dla organizmu?

Anna - specjalista Tipy.pl
Wpływ jodu na organizm/123RF/PICSEL
1 z 4
Jod to jeden z pierwiastków śladowych, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Mimo niewielkiej zalecanej dziennej dawki, jego znaczenie jest ogromne. Jod odpowiada głównie za prawidłowe funkcjonowanie tarczycy i regulację wydzielanych przez nią hormonów. Jego niedobór może prowadzić do niedoczynności tarczycy i innych problemów z nią związanych. Może także przyczyniać się do pogorszenia samopoczucia, funkcji poznawczych oraz pracy układu krwionośnego i mięśniowego. Niebezpieczny może być także nadmiar jodu w organizmie. Czym jest jod i w jaki sposób możemy dostarczyć go do diety? Jakie są skutki niedoboru i nadmiaru jodu w organizmie? Sprawdźmy.
1
Jod w soli morskiej/123RF/PICSEL
Czym jest jod?

Jod to pierwiastek chemiczny wchodzący w skład powietrza, gleby i organizmów żywych. Jest mało rozpowszechniony w przyrodzie, występuje głównie w wodzie morskiej i solankach. Znajduje się również we wszystkich produktach pochodzenia oceanicznego i morskiego, m.in. w rybach, skorupiakach i glonach. Jod to jeden z mikroelementów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jest pierwiastkiem śladowym, jego ilość w zdrowym ciele wynosi od 20 do 50 mg, z czego 2/3 jego zapasów znajduje się w tarczycy. Mimo tej niewielkiej ilości jod odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie.

Rola jodu w organizmie

Jod wykorzystywane jest przez tarczycę do produkowania hormonów: tyroksyny (T4) i jej aktywnej formy trójjodotyroniny (T3). Prawidłowy poziom tych hormonów we krwi zapewnia odpowiedni rozwój układu nerwowego, przysadki mózgowej, serca, nerek i mięśni. Biorą one również udział w procesach wzrostu i dojrzewania komórek w organizmie, zapewniają prawidłowy rozwój umysłowy u dzieci. Uczestniczą także w procesach spalania, wytwarzania energii i oddychania komórkowego. Hormony tarczycy stymulują przemianę materii i utrzymują prawidłową temperaturę ciała.
2
Powiększona tarczyca i wole/123RF/PICSEL
Czym grozi niedobór jodu?

Dzienne zapotrzebowanie na jod dla dorosłego człowieka wynosi zaledwie od 150 do 300 mikrogramów. Wydawać by się więc mogło, że uzupełnienie tego pierwiastka jest dość łatwe i trudno o jego niedobór. Niestety jod występuje głównie na terenach nadmorskich, w Polsce zawsze więc odnotowywano łagodne i umiarkowane niedostatki tego pierwiastka. Mogą być one przyczyną poważnych problemów ze zdrowiem.

W związku z tym, że jod reguluje poziom hormonów tarczycy, jego niedobór wpływa na cały organizm. Dochodzi wtedy do spowolnienia przemian metabolicznych, co skutkuje przybieraniem na wadze, osłabieniem i brakiem energii witalnej. Wolniejsze tempo przemiany materii sprawia, że odczuwa się zmęczenie i senność; może też dojść do spadku tempa bicia serca, zawrotów głowy i omdleń. O niskim stężeniu jodu mogą świadczyć także ciągłe uczucie zimna, zaparcia i zaburzenia trawienne. Niedobór jodu przyczynia się także do problemów z układem nerwowym. Pojawiają się trudności z koncentracją, zapamiętywaniem i uczeniem się, pogarsza się również samopoczucie. Niski poziom hormonów tarczycy może też powodować zaburzenia miesiączki, impotencję, kołatanie serca oraz drżenie rąk i nóg. Ponadto wpływa na stan skóry, która staje się sucha, łuszcząca, pojawia się trądzik. Wypadają też włosy, a paznokcie stają się łamliwe i kruche.

Skutki długotrwałego niedoboru jodu

Długo utrzymujący się niedobór jodu może prowadzić do poważniejszych problemów z tarczycą. W celu wyłapywania tego pierwiastka z organizmu tarczyca się powiększa, co skutkuje pojawieniem się wola endemicznego. Może ono uciskać tchawicę lub przełyk i utrudniać oddychanie. Niedostatek jodu jest też przyczyną niedoczynności tarczycy. Choroba ta nasila powyżej opisane objawy i jest szczególnie niebezpieczna dla kobiet w ciąży. Może bowiem prowadzić do przedwczesnego porodu lub poronienia, a nawet do uszkodzeń mózgu płodu. Niedoczynność może też powodować bezpłodność. Natomiast u dzieci wpływa to na opóźnienie rozwoju umysłowego i fizycznego, zahamowanie wzrostu czy matołectwo.
3
Ryby zawierają jod/123RF/PICSEL
Objawy nadmiaru jodu

Szkodliwy dla zdrowia może być zarówno niedobór jodu, jak i jego nadmiar. W większości przypadków zbyt duża dawka tego pierwiastka jest dobrze tolerowana przez zdrową osobę, ale czasami może dojść do zatrucia jodem. Występuje ono rzadko i głównie wtedy, gdy przekroczy się dwudziestokrotnie zapotrzebowanie na jod. Objawia się metalicznym posmakiem w ustach, nudnościami, wymiotami, biegunką, zaburzeniami pracy serca i zmianami trądzikowymi na skórze. Zdarza się również, że u osób cierpiących na autoimmunologiczne choroby tarczycy (np. Hashimoto) nadmiar lub nawet optymalna dawka jodu może zaostrzyć niektóre reakcje i prowadzić do nadczynności tarczycy. Pojawiają się wtedy niepożądane reakcje, np. gwałtowna utrata masy ciała, suchość skóry, arytmia serca, nadpobudliwość i problemy ze wzrokiem.

Jak dbać o odpowiedni poziom jodu?

Dziennie zapotrzebowanie jodu różni się w zależności od danej grupy wiekowej. U dzieci wynosi ono ok. 100 mikrogramów, a u dorosłych 150. U kobiet w ciąży dzienna dawka powinna wynosić 220 mikrogramów, a w trakcie laktacji 290. Głównym źródłem jodu jest pożywienie, ale wchłaniany jest również podczas wdychania powietrza na terenach morskich. Najwięcej jodu znajdziemy w rybach (głównie w dorszu i halibucie), skorupiakach, algach i wodorostach. W mniejszej ilości pierwiastek ten znajduje się w produktach mlecznych: kefirze, maślance, serze żółtym czy mleku. Zawierają go również jajka oraz niektóre owoce i warzywa, które rosną w glebie bogatej w jod. W związku z tym, że niedobór jodu prowadzi do poważnych problemów, w Polsce wprowadzono obowiązek jodowania soli. Jod można także suplementować pod postacią tabletek, kropel lub płynu Lugola.
Strona 1 z 4

Powiązane porady

Podobne porady

Komentarze (0)

* Pola wymagane

Twój e-mail nie będzie widoczny na stronie